Korona Gór Europy: 47 szczytów i geograficzne kontrowersje

Projekt Korona Gór Europy to wyzwanie dla trekingowców, którzy chcą odwiedzić szczyty reprezentujące każde państwo europejskie. Inicjatywa powstała w 2019 roku z inicjatywy Hutniczo-Miejskiego Oddziału PTTK w Krakowie i oferuje trzystopniowy system odznak dla uczestników.

Jak działa system Korony Gór Europy?

Uczestnik projektu może zdobywać odznaki na trzech poziomach zaawansowania. Odznaka brązowa wymaga wejścia na 16 szczytów, srebrna — na 32, a złota — na wszystkie 47 wierzchołków z listy. Żaden z poziomów nie wymaga przestrzegania konkretnej kolejności zdobywania gór, co daje uczestnikom pełną swobodę w planowaniu swoich wypraw. Równie ważne: projekt nie ustanawia żadnego limitu czasowego na ukończenie wyzwania. Osoba, która chce spędzić na realizacji Korony kilka lat, ma takie samo prawo do odznaki jak ta, która zdobędzie wszystkie szczyty szybciej.

Weryfikacja każdego wejścia odbywa się na podstawie fotografii wykonanej na szczycie. To proste rozwiązanie pozwala uniknąć skomplikowanego systemu poświadczeń i czyni projekt dostępnym dla uczestników z różnych krajów.

Jakie szczyty znajdują się na liście Korony?

Lista obejmuje 47 wierzchołków, po jednym z każdego państwa europejskiego. Wysokości szczytów różnią się drastycznie — od kilkuset metrów na wyspach po ponad pięć tysięcy metrów w Kaukasie. Cztery szczyty przekraczają 3700 metrów, a dwadzieścia osiąga co najmniej 2000 metrów wysokości.

Najwyższy szczyt na liście PTTK to Mont Blanc (4809 m) na granicy Francji i Włoch. Jednak geograficznie najwyższym punktem Europy jest Elbrus (5642 m) w Rosji — jednak projekt PTTK nie umieszcza go na liście Korony. Zamiast tego wybiera Narodnają (1895 m), którą uznaje za najwyższy punkt europejskiej części Rosji.

Projekt zawiera wiele podobnych wyborów, które budzą dyskusje wśród geografów i trekingowców. Przykładowo, zamiast słynnego Teide na Teneryfie (szczytu na terytoriach zamorskich Hiszpanii), lista zawiera Mulhacén — szczyt na półwyspie iberyjskim. Dla Kazachstanu projekt wskazuje Jurmysz zamiast Chan Tengri. Portugalia reprezentowana jest przez Pico (2351 m) — wierzchołek na archipelagu Azorów, który leży daleko od kontynentu.

Szczyt	Wysokość (m)	Państwo	Uwagi
Mont Blanc	4809	Francja	Najwyższy na liście PTTK
Elbrus	5642	Rosja	Najwyższy w Europie, ale poza listą
Narodnają	1895	Rosja	Wybór PTTK zamiast Elbru
Rysy	2499	Polska	Północno-zachodni wierzchołek
Korab/Golem Korab	2764	Albania/Macedonia Północna	Szczyt graniczny
Mulhacén	wysoka	Hiszpania	Zamiast Teide
Pico	2351	Portugalia	Na Azorach
Slættaratindur	—	Wyspy Owcze	Najwyższy punkt Królestwa Danii

Dlaczego projekt budzi kontrowersje geograficzne?

Wybór szczytów reprezentujących poszczególne kraje nie zawsze pokrywa się z powszechnie przyjętymi definicjami geograficznymi. Głównym źródłem sporów jest pytanie: gdzie biegnie granica między Europą a Azją? Dla Rosji, Kazachstanu i Turcji odpowiedź na to pytanie drastycznie zmienia, które szczyty powinny reprezentować te państwa.

Projekt PTTK przyjął własne kryteria, które nie zawsze zgadzają się z innymi organizacjami alpinistycznymi. Decyzja o wybraniu Narodnają zamiast Elbru oznacza, że lista opiera się na koncepcji „europejskiej części” Rosji, a nie na geograficznym szczycie całego kraju. Podobnie Jurmysz w Kazachstanie reprezentuje punkt na terenie uważanym za europejski, choć geograficznie jest to region przejściowy między Europą a Azją.

Te wybory mają praktyczne znaczenie dla trekingowców: wiele z wymienionych szczytów jest znacznie łatwiej dostępnych niż ich geograficzne odpowiedniki. Narodnają leży w Rosji europejskiej i jest znacznie bliżej kontynentu niż Elbrus na Kaukazie. Mulhacén znajduje się na terenie dostępnym dla turystów, podczas gdy Teide wymaga podróży na Wyspy Kanaryjskie.

Co to oznacza dla trekingowców?

Projekt Korona Gór Europy stanowi fascynujące wyzwanie dla osób, które chcą połączyć trekking z podróżowaniem po Europie. Brak wymogu określonej kolejności i limitu czasu czyni go elastycznym — można zdobywać szczyty podczas wakacji, weekendowych wyjazdów lub dedykowanych ekspedycji. Dla polskich uczestników szczególnie dostępna jest Korona Gór Polski, która obejmuje 28 szczytów o maksymalnej wysokości 2499 metrów (Rysy).

Należy jednak pamiętać, że wysokości szczytów mogą różnić się między różnymi źródłami o kilka metrów — wynika to z różnych metod pomiaru i zmian terenu. To nie powinno zniechęcać uczestników, ale warto być świadomym, że dokładne pomiary mogą się różnić.

Projekt pokazuje również, jak złożone są kwestie geograficzne w Europie. Wybór szczytów reprezentujących poszczególne kraje to nie tylko kwestia wysokości, ale też polityki, dostępności i konwencji. Dla trekingowca oznacza to, że Korona Gór Europy to nie tylko wyzwanie fizyczne, ale także lekcja geografii i historii kontynentów.