Wysokość a wyniki biegaczy: ile sekund kosztuje bieg pod górę
Nowe badanie danych z hal lekkoatletycznych NCAA pokazuje, jak wysokość n.p.m. wpływa na czasy na różnych dystansach.
Wysokość n.p.m. obniża wyniki biegaczy na dystansach wytrzymałościowych, a im dłuższy bieg, tym wyraźniejsza strata czasu. Wnioski płyną z nowego badania oparte na ponad 900 tysiącach wyników z hal lekkoatletycznych w USA.
Ile czasu traci biegacz na większej wysokości?
Na dystansie 5 km każde 1000 metrów wysokości odbiera około 2,7–3% prędkości. Dla biegu trwającego 14–16 minut oznacza to stratę rzędu 23–29 sekund. Różnica nie wynika z błędów w technice, lecz z mniejszej ilości tlenu w powietrzu, którą organizm musi jakoś zrekompensować.
| Dystans | Strata na 1000 m wysokości | Uwagi |
|---|---|---|
| Sprint | poprawa o 0,3–0,5% | efekt odwrotny niż przy biegach długich |
| 800 m, mężczyźni | 0,50% | próg przewagi braku tlenu |
| 800 m, kobiety | 0,92% | wyższa strata niż u mężczyzn |
| 5000 m | 2,7–3,0% | największa strata wśród podanych dystansów |
Dlaczego sprint zyskuje, a długi bieg traci?
Wyniki pokazują wyraźną granicę między 400 a 800 metrami. Krótkie, bardzo intensywne wysiłki mniej zależą od tlenu, dlatego rzadkie powietrze może nawet nieznacznie poprawić czasy sprinterów. Na dłuższych dystansach dominuje praca tlenowa i wtedy wysokość staje się czynnikiem, który realnie spowalnia.
Czy organizatorzy zawodów korygują wyniki z wysokości?
Tak, a badanie dotyczy również tej praktyki. Federacja NCAA zrezygnowała z przeliczania wyników uzyskanych powyżej około 900 m n.p.m. Wcześniejsze poprawki dla sprintów pokrywały jedynie 42–71% efektu wysokości, gdy uwzględniono profil bieżni. Autorzy wskazują, że na dystansie 800 m potrzebne są osobne przeliczniki dla kobiet i mężczyzn.
Czy każdy biegacz reaguje na wysokość tak samo?
Nie. Reakcja jest indywidualna i zależy od predyspozycji genetycznych, miejsca urodzenia i dorastania oraz dotychczasowego treningu. Paradoksalnie wytrenowani wytrzymałościowcy bywają bardziej wrażliwi na wysokość, bo ich wyniki w dużej mierze opierają się na wydolności tlenowej.
Jaką korektę przyjąć przy planowaniu biegu w górach?
Dziennikarz Alex Hutchinson z magazynu Outside przyjął orientacyjną karę 2,7% na 1000 m wysokości dla dłuższych dystansów. Może ona służyć jako punkt wyjścia do szacowania tempa, choć nie zastąpi własnych doświadczeń. W praktyce wysokość zaczyna wpływać już na niższych poziomach, dlatego w Alpach i Tatrach dobrze jest zakładać wolniejsze tempo na start, zamiast gonić wcześniej wypracowany czas z nizin.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeśli planujesz bieg na 5 km lub dłuższy w górach, licz się z utratą kilku procent prędkości na każdy kilometr różnicy wysokości. Zaplanuj pierwszy odcinek spokojniej, nie porównuj wyniku z czasami z nizin i potraktuj wysokość jako realny czynnik treningowy. Sprinterzy i zawodnicy na krótkich dystansach mają inne doświadczenia niż wytrzymałościowcy, więc każdy powinien przeliczać własne tempo na podstawie swojej reakcji, a nie cudzych wyników.
Na podstawie: Outdoor Magazyn. Tekst opracowany redakcyjnie.