Umiejętności

Wysokość a wyniki biegaczy: ile sekund kosztuje bieg pod górę

Nowe badanie danych z hal lekkoatletycznych NCAA pokazuje, jak wysokość n.p.m. wpływa na czasy na różnych dystansach.

Tomasz Biernat · 14 listopada 2026
Two determined trail runners climbing a hillside during a marathon, showcasing endurance and scenic landscape.
Fot. RUN 4 FFWPU / Pexels · Pexels License

Wysokość n.p.m. obniża wyniki biegaczy na dystansach wytrzymałościowych, a im dłuższy bieg, tym wyraźniejsza strata czasu. Wnioski płyną z nowego badania oparte na ponad 900 tysiącach wyników z hal lekkoatletycznych w USA.

Ile czasu traci biegacz na większej wysokości?

Na dystansie 5 km każde 1000 metrów wysokości odbiera około 2,7–3% prędkości. Dla biegu trwającego 14–16 minut oznacza to stratę rzędu 23–29 sekund. Różnica nie wynika z błędów w technice, lecz z mniejszej ilości tlenu w powietrzu, którą organizm musi jakoś zrekompensować.

DystansStrata na 1000 m wysokościUwagi
Sprintpoprawa o 0,3–0,5%efekt odwrotny niż przy biegach długich
800 m, mężczyźni0,50%próg przewagi braku tlenu
800 m, kobiety0,92%wyższa strata niż u mężczyzn
5000 m2,7–3,0%największa strata wśród podanych dystansów

Dlaczego sprint zyskuje, a długi bieg traci?

Wyniki pokazują wyraźną granicę między 400 a 800 metrami. Krótkie, bardzo intensywne wysiłki mniej zależą od tlenu, dlatego rzadkie powietrze może nawet nieznacznie poprawić czasy sprinterów. Na dłuższych dystansach dominuje praca tlenowa i wtedy wysokość staje się czynnikiem, który realnie spowalnia.

Czy organizatorzy zawodów korygują wyniki z wysokości?

Tak, a badanie dotyczy również tej praktyki. Federacja NCAA zrezygnowała z przeliczania wyników uzyskanych powyżej około 900 m n.p.m. Wcześniejsze poprawki dla sprintów pokrywały jedynie 42–71% efektu wysokości, gdy uwzględniono profil bieżni. Autorzy wskazują, że na dystansie 800 m potrzebne są osobne przeliczniki dla kobiet i mężczyzn.

Czy każdy biegacz reaguje na wysokość tak samo?

Nie. Reakcja jest indywidualna i zależy od predyspozycji genetycznych, miejsca urodzenia i dorastania oraz dotychczasowego treningu. Paradoksalnie wytrenowani wytrzymałościowcy bywają bardziej wrażliwi na wysokość, bo ich wyniki w dużej mierze opierają się na wydolności tlenowej.

Jaką korektę przyjąć przy planowaniu biegu w górach?

Dziennikarz Alex Hutchinson z magazynu Outside przyjął orientacyjną karę 2,7% na 1000 m wysokości dla dłuższych dystansów. Może ona służyć jako punkt wyjścia do szacowania tempa, choć nie zastąpi własnych doświadczeń. W praktyce wysokość zaczyna wpływać już na niższych poziomach, dlatego w Alpach i Tatrach dobrze jest zakładać wolniejsze tempo na start, zamiast gonić wcześniej wypracowany czas z nizin.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli planujesz bieg na 5 km lub dłuższy w górach, licz się z utratą kilku procent prędkości na każdy kilometr różnicy wysokości. Zaplanuj pierwszy odcinek spokojniej, nie porównuj wyniku z czasami z nizin i potraktuj wysokość jako realny czynnik treningowy. Sprinterzy i zawodnicy na krótkich dystansach mają inne doświadczenia niż wytrzymałościowcy, więc każdy powinien przeliczać własne tempo na podstawie swojej reakcji, a nie cudzych wyników.

Na podstawie: Outdoor Magazyn. Tekst opracowany redakcyjnie.